Alaca kuyrukkakan
Alaca kuyrukkakan - Oenanthe pleschanka

 

Alaca kuyrukkakan Oenanthe pleschanka                                          
Pied Wheatear
B: 15 cm. Zarif, oldukça uzun kuyruklu bir kuyrukkakandır, çoğu zaman çalılara konar. Kıbrıs ve doğu kuyrukkakanı (capistrata alttürü) ile karıştırılabilir, bunlardan ayırımı için o türe bakınız. Kara sırtlı ve Arabistan kuyrukkakanından kanadı açıldığında beyaz bir panelin gözükmemesiyle ayrılabilir. Sonbahar’da erkeğin sırtı siyah ve siyah gerdanındaki tüylerin ucu sarımsı, tepesi koyu, kaşı silik beyaz, alt tarafı sarımsıdır. Dişisi kara kulaklı kuyrukkakanın doğuda bulunan melanoleuca alttürüneçok benzer, üst tarafının daha donuk renkli soğuk kahverengimsi gri olması ve bazılarının yazın iri koyu grimsi gerdanının olmasıyla ayrılır. Sonbaharda kara kulaklının dişisine benzer, ondan koyu kahverengi göğüs kenarının grimsi gerdanına kaynamasıyla ayrılır, buna karşın kara kulaklının daha küçük gri gerdanı koyu kahverengi göğüs yanlarından açık turuncumsu alanlar ayrılır. İlk sonbahardaki dişisini kara kulaklının doğu ırklarından ayırmak çok zordur, üstünün daha soğuk bir tonda olması, sırt ve omuzlarının tüylerin açık kenarlarının oluşturduğu sıralar halinde dizili pullu desenlerle ayrılır, kara kulaklının desenleri ya eksiktir veya düzensizdir. Tür tayininde alacanın kanat ucunun biraz daha uzun olmasını kullanmak aşırı ustalık gerektirir. K. İran’da kara kulaklı ile sıkça melezleşir, nadiren rastlanan erkeğin ‘vittata’ varyasyonunda erkeğin boğazında ve boyun yanlarında siyah olmaz, bunun melezlenme sonucu ortaya çıkan bir form olması da olasıdır. İlk sonbaharda dişiler kuyrukkakandan kuyruk dış teleklerinde daha fazla siyah olması ve bu şekilde kuyruk bandının düzgün enli olmamasıyla ayrılır. Doğu kuyrukkakanına capistrata ve picata alttürlerinden ayırımı için o türe bakın.
Sesi: Kısa ve melodik ötüşü çoğunlukla uçarken çıkarılır, cıvıldamalı cümleleri bir toygar veya kuyruksallayanı anımsatır. Çoğu zaman taklitçidir. Seslerinden sert bir ‘tak’ ve kuru bir ‘trrrlr’ duyulabilir.
Kaynak: Türkiye ve Ortadoğu’nun Kuşları
 
Mehmet GÜRBÜZ